Mijn blauwe rus Chaska is wat je noemt een stresskip. Ze schrikt van iedere beweging en van elk geluid. Als de buitendeur opengaat zit ze eerst minutenlang met haar pootje omhoog te dubben of ze wel of niet de tuin in zal lopen. Ze ervaart op een dag vele momenten van acute stress, die ook heel snel weer voorbij zijn.

Mijn andere kat daarentegen, Bobo, is de rust zelve. Niet van haar stuk te brengen en iedere situatie de baas. Maar Bobo is wel ziek. Heel erg ziek. Ik zie aan haar manier van bewegen, aan het ongedurig van de ene slaapplek naar de andere lopen, aan het moeizaam gaan liggen dat ze het zwaar heeft. Misschien wel zo zwaar dat ze inmiddels aan chronische stress leidt door pijn en ongemak.

Maar wat is stress precies? Wat is het verschil tussen acute en chronische stress? En wat zijn de gevolgen van chronische stress?

Yegor ziet een vogel in de heg en tongelt (stress)

Yegor ziet een vogel in de heg en tongelt

Chronische stress is bij katten een groot probleem, maar wordt nog veel te weinig onderkend. Tijdens mijn opleiding was de les over stress een eye-opener voor mij, omdat er heel duidelijk werd uitgelegd wat er lichamelijk gebeurt als een kat stress ervaart en wat de gevolgen op de lange termijn zijn.

Wat is stress?

Stress is een lichamelijke reactie op een, vaak bedreigende, situatie die zich voordoet. Als een kat bijvoorbeeld aan het jagen is en een prooi ziet, gebeurt er van alles in het lichaam. De hersenen geven een seintje aan de bijnieren die onmiddellijk adrenaline en noradrenaline gaan produceren. Deze stofjes zorgen ervoor dat hartslag en bloeddruk omhoog gaan en de spieren paraat staan om in actie te komen. Dit is de bekende flight or fight reactie.

Na een paar minuten komt er vanuit de hersenen nog een signaal bij de bijnieren aan waardoor ze cortisol gaan aanmaken. Cortisol zorgt ervoor dat het glucosegehalte in het bloed toeneemt en dat de stofwisseling omhoog gaat. Hierdoor komt er meer energie vrij in het lichaam om te handelen. Ook zorgt cortisol ervoor dat de kat sneller leert en dat oud geleerd gedrag sneller beschikbaar wordt. Als de bedreigende situatie voorbij is heeft het lichaam even de tijd nodig om de afvalstoffen te verwerken.

Acute stress vs. chronische stress

Het woord stress heeft een negatieve klank en staat eigenlijk synoniem aan chronische stress. Je kunt je namelijk wel voorstellen dat acute stress iets positiefs is. Het stelt de kat in staat om snel te reageren als er een stofzuiger aankomt.

Acute stress kan zich echter ook ontwikkelen tot chronische stress en dan wordt het minder prettig. Het is voornamelijk het verhoogde cortisol wat een probleem is. Een verhoogd cortisol leidt namelijk tot een vermindering van o.a. de weerstand, wondgenezing, geheugen en concentratievermogen. Daarnaast geeft het ook een verhoging van de bloeddruk en grotere kans op suikerziekte. Dat lijken me genoeg redenen om actief aan stressverlaging bij katten te werken.

Ook een langdurig verhoogd noradrenaline heeft vervelende gevolgen. Noradrenaline wordt namelijk geassocieerd met het steeds gevoeliger worden van je kat (dit noemen we sensitisatie) en met de conditionering van angst.

Hoe ontstaat chronische stress?

Er zijn eigenlijk 3 redenen waardoor er chronische stress kan ontstaan:

  1. het langdurig aanblijven van een negatieve prikkel – denk hierbij aan een 2e kat in huis, komst van een baby of een hond.
  2. regelmatig terugkeren van een negatieve prikkel – bezoekjes aan de dierenarts of de langsrazende stofzuiger.
  3. prikkel die niet te beïnvloeden of te vermijden is – een buurkat of ziekte en pijn.

Bij Bobo zou haar ziekte dus de oorzaak kunnen zijn van mogelijk chronische stress – ze kan immers de pijn en het gevoel van onbehagen niet zelf beïnvloeden of vermijden. Het is daarom belangrijk om haar zo goed mogelijke (medische) zorg te geven en op die manier de stress zo laag mogelijk te houden.

Bij Chaska is er sprake van acute stress, maar wel op veel momenten. Voor haar is het belangrijk dat er voldoende momenten van rust en ontspanning zijn op een dag, zodat de adrenaline en cortisol goed afgebroken en uit het lichaam verwijderd kunnen worden.

Binnenkort zal ik uitleggen waaraan je kunt zien of je kat stress ervaart en wat je kunt doen om dit te verminderen.

Share This