Angst bij katten en Bach Bloesems – deel 4

Angst bij katten en Bach Bloesems – deel 4

In dit vierde deel bespreek ik alle resultaten van mijn afstudeeronderzoek naar het effect van Bach Bloesems op angst bij katten.

RESULTATEN

Algemeen

Van de 30 initiële aanmeldingen hebben 29 deelnemers de eerste vragenlijst ingevuld. Uiteindelijk hebben 23 deelnemers het onderzoek afgerond en ook de tweede vragenlijst ingevuld. 20 mensen hebben ook de turflijst teruggestuurd – hiervan waren er 18 bruikbaar voor analyse.

Van de 23 deelnemers die de tweede vragenlijst hebben ingevuld kwamen er 13 uit de testgroep en 10 uit de controlegroep. Van de 18 turflijsten beschikbaar voor analyse kwamen er 10 uit de testgroep en 8 uit de controlegroep. In de resultaten komt de verhouding testgroep/controlegroep op 1,25 – kleiner dan vooraf de intentie was.

Eerste vragenlijst (vooraf)

De vragenlijst begon met de open vraag waar de kat bang voor is. Uit de antwoorden kan één gemene deler worden afgeleid: harde geluiden en onverwachte bewegingen.

Vervolgens werd de deelnemers gevraagd aan te geven welke uitingen van lichaamstaal behorende bij angst en welke stresssignalen ze bij hun kat zagen.

Knipsel 1

Hieruit blijkt dat voornamelijk een in elkaar gedoken lichaamshouding, grote pupillen en vluchtgedrag wordt gezien bij bange katten.

Uit het overzicht van de voorkomende stresssignalen komen vooral het tongelen en pootje heffen naar voren.Knipsel2

Ook is de deelnemers gevraagd naar de frequentie van het angstgedrag.Knipsel3

Daaruit kwam naar voren dat bijna driekwart van de katten in het onderzoek minimaal dagelijks angstgedrag vertoont.

De deelnemers werd ook gevraagd om zelf in te schatten welke Bach Bloesem Remedie hun kat volgens hen nodig zou hebben. Daarbij hadden ze alleen de keuze uit de remedies in groep 1 ‘angst’, zoals Dr. Bach ze zelf heeft ingedeeld. Wat hieraan opvalt is dat de inschattingen nogal verspreid zijn, terwijl op basis van de beschrijvingen die de kandidaten hebben gegeven van de angst van hun kat (voor harde geluiden en onverwachte bewegingen), voornamelijk de remedie mimulus van toepassing zou zijn.Knipsel 4

Tweede vragenlijst (na afloop)

In de tweede vragenlijst die de deelnemers moesten invullen nadat ze twee weken lang de Bach Bloesems hadden gegeven werd als eerste gevraagd naar de frequentie waarin ze de druppels hadden gegeven.Knipsel 5

De deelnemers in de testgroep waren consciëntieuzer in het geven van de druppels dan de deelnemers in de controlegroep.

De deelnemers konden kun kat de druppels op verschillende manieren toedienen, zodat ze vrij waren om de manier te kiezen die het minst (extra) stress zou opleveren voor de kat.Knipsel 6

Zowel bij de testgroep als de controlegroep was het druppelen op een brokje of snoepje de favoriete wijze van toedienen.

Ik wilde ook graag weten of de deelnemers zelf het idee hadden of de angst verminderd was na het geven van de Bach Bloesems, of juist niet.Knipsel 7

Knipsel 8

Binnen de testgroep is een meerderheid van mening dat hun kat minder angstig is geworden na het toedienen van de Bach Bloesems. De overige deelnemers binnen de testgroep is ervan overtuigd dat de Bach Bloesems geen effect hebben gehad. Er zijn geen twijfels binnen de testgroep.

Binnen de controlegroep zijn de meningen wat meer verdeeld en is er een grote groep die het niet zo goed weet of er iets is veranderd in het gedrag van hun kat.

De deelnemers werd ook gevraagd om aan te geven waaraan ze merkten dat hun kat minder angstig was geworden. De tendens in die reacties is dat de angst er nog wel is, maar dat het minder heftig is en de kat sneller herstelt.

Gedragsobservaties

Naast het invullen van de twee vragenlijsten is de deelnemers verzocht om gedurende de twee weken van het onderzoek ook het angstgedrag van hun kat te scoren. Hierbij werd onderscheid gemaakt tussen de uitingen van lichaamstaal en stresssignalen.

Als eerste is bijgehouden hoe vaak per dag de kat angst vertoonde:Knipsel 9

Uit deze grafiek blijkt dat de angst gedurende de onderzoeksperiode gemiddeld gezien bij alle katten is afgenomen, maar dat de afname binnen de controlegroep aanzienlijk groter is dan binnen de testgroep.Knipsel 10

Als we kijken naar het verloop van de uitingen van angst in lichaamstaal, zien we het volgende plaatje:Knipsel 11

We zien een daling van de angstuitingen gedurende de onderzoeksperiode, maar ook hier is de daling het sterkst binnen de controlegroep.Knipsel 12

Als we kijken naar het verloop van de stresssignalen die de katten lieten zien tijdens angst, zien we het volgende beeld:Knipsel 13

Binnen de testgroep laten de stresssignalen een grillig verloop zien, maar nemen uiteindelijk niet veel af. Binnen de controlegroep nemen de stresssignalen wel aanzienlijk af.Knipsel 14

 

In het volgende – en laatste – deel van deze serie berichten over mijn afstudeeronderzoek volgen de conclusie en de discussie.

 

 

Angst bij katten en Bach Bloesems – deel 2

Angst bij katten en Bach Bloesems – deel 2

Vandaag deel 2 van de inleiding van mijn onderzoek naar het effect van Bach Bloesems op angst bij katten. Hierin vertel in meer over de Bach Bloesems en over onderzoeken die al gedaan zijn naar de werking van Bach Bloesems.

Wat zijn Bach Bloesems?

Bach Bloesem Remedies zijn een populair en veelgebruikt complementair middel die in Nederland worden aangemerkt als voedingssupplement. De meest gebruikte variant is de Rescue Remedy die wordt toegepast bij angst en stress. Bach Bloesems worden zowel aan mensen als aan dieren gegeven.

Dr. Edward Bach

De Bach Bloesemremedies zijn ontdekt door Dr. Edward Bach. Hij was een arts, bacterioloog en immunoloog in Londen die, uit ontevredenheid met de symptoombestrijding van de reguliere geneeskunde, ging werken in een homeopathisch ziekenhuis. Hier kwam hij in aanraking met het werk van Dr. Samuel Hahnemann die ervan uitging dat je het gelijke met het gelijkende kunt genezen. Dr. Bach voelde zich beter op zijn plek in dit ziekenhuis omdat men binnen de homeopathie niet klachtgericht behandelt, maar juist kijkt naar het individu.

Dr. Bach ging er vanuit dat de werkelijke oorzaak van ziekte ligt in disharmonie tussen lichaam, geest en ziel en wordt veroorzaakt door negatieve emoties. Hij stond voor een holistische benadering waarbij er niet naar symptomen wordt gekeken, maar naar de wijze waarop iemand met zijn ziekte omging. De genezing was volgens Dr. Bach te vinden in de natuur.

Hij ontwikkelde een compleet systeem van 38 bloesemremedies die voor alle mogelijke gemoedstoestanden een oplossing biedt.

Dr. Bach heeft ook een standaardmix gemaakt voor acute noodgevallen: de Rescue Remedy. Deze kan worden beschouwd als één enkel middel met zijn eigen indicaties.

Bloesemremedies

De Bach Bloesems bestaan uit 38 remedies die zijn onderverdeeld in 7 groepen van verschillende gemoedstoestanden. De remedies worden op 2 manieren gemaakt: via de zonmethode en via de kookmethode. Bij de zonmethode worden de bloesems in een kom water enkele uren in de zon gezet waarna van het water de stocktinctuur wordt gemaakt. Bij de kookmethode worden de bloesems gekookt in water.

De gedachte is dat de trillingen van de bloesems overgaan op het water. Deze trillingen resoneren met de trillingen van onze emoties. Iedere emotie en iedere bloesem heeft een eigen trilling. Door de juiste bloesems te selecteren worden de emoties weer in balans gebracht en het zelfhelend vermogen van het lichaam versterkt. Op deze manier blijven lichaam, geest en ziel in harmonie en heeft ziekte geen kans.

Onderzoeken

Er zijn enkele onderzoeken uitgevoerd naar de werking van de Bach Bloesem Remedies bij mensen waaruit verschillende resultaten komen. Er zijn geen onderzoeken geweest naar het effect van Bach Bloesems op dieren.

Armstrong et al. hebben een dubbelblind, aselect onderzoek gedaan naar het effect van Rescue Remedy op examenangst bij studenten. Hiervoor hebben ze 100 universitaire studenten gevraagd om gedurende 7 dagen voor een examen 1 tot 4x per dag Rescue Remedy te nemen. De examenstress werd gemeten middels de Spielberger State-Trait Anxiety Inventory (STAI). Het onderzoek vond geen significante verschillen tussen de testgroep en de controlegroep (Armstrong & Ernst, 1999).

Op dit onderzoek zijn wel wat aanmerkingen te maken. Zo hebben er van de 100 participanten uiteindelijk maar 55 studenten het onderzoek afgemaakt, 21 in de testgroep en 24 in de controlegroep. Daarnaast is Rescue Remedy bedoeld voor noodsituaties waarbij shock, trauma, paniek, mentale verdoofdheid e.d. optreden (Bach, 2005). Het is daardoor niet de geschikte remedie voor examenstress. Ook is tijdens het onderzoek niet de juiste dosering toegepast, omdat de door Dr. Bach voorgeschreven minimale dosering 4x per dag 4 druppels bedraagt (Mittman, 2001) (Ullman, 2001).

Halberstein et al. hebben een soortgelijk onderzoek uitgevoerd onder 111 verpleegkunde studenten, willekeurig verdeeld in een testgroep en een controlegroep. Zij hebben daarbij voor een acute stresssituatie gezorgd door aan het begin van de les aan te kondigen dat er aan het einde van de les een toets zou worden afgenomen. Nadat de toets was aangekondigd hebben de deelnemers de STAI ingevuld en vervolgens iedere 2o minuten 4 druppels van de Rescue Remedy ingenomen. 20 Minuten na de laatste dosis hebben ze nogmaals de STAI ingevuld, waarna ze werd verteld dat er geen toets zou worden afgenomen.

Bij alle groepen was de spanning afgenomen, maar er was geen significant verschil tussen de testgroep en de controlegroep. De studenten zijn ook ingedeeld in 3 spanningsniveaus gebaseerd op de resultaten van STAI testen. In de groep met het hoogste spanningsniveau was de stress wel significant meer verminderd in de testgroep dan in de controlegroep. De onderzoekers concludeerden hieruit dat er aanleiding is om aan te nemen dat Rescue Remedy stress kan verminderen, maar dat er meer onderzoek nodig is (Halberstein, DeSantis, Sirkin, Padron-Fajardo, & Ojeda-Vaz, 2007).

In een Japans ziekenhuis is onderzocht of Bach Bloesems kunnen werken als preanesthesie medicatie. Aan dit onderzoek hebben 36 patiënten, verdeeld in een testgroep en een controlegroep, die een operatie met volledige of gedeeltelijke anesthesie moesten ondergaan. Ze mochten op de dag vóór de operatie op ieder moment dat ze er behoefte aan hadden Rescue Remedy (of een placebo bestaande uit bronwater) innemen. De onderzoekers hebben bij de start van het onderzoek en bij aankomst in de operatiekamer bloeddruk en hartslag gemeten. Hieruit bleek er geen significant verschil te bestaan tussen testgroep en controlegroep.

Naast de lichamelijke resultaten hebben de onderzoekers ook het aantal ingenomen druppels geëvalueerd. Deze evaluatie liet zien dat de deelnemers in de testgroep significant minder druppels hebben ingenomen dan de deelnemers in de controlegroep. De onderzoekers concluderen hieruit dat Rescue Remedy de pre-operatieve stress heeft verminderd zodat deze patiënten minder behoefte hadden om de druppels in te nemen dan de patiënten in de controlegroep (Toyota, 2006).

Campanini heeft 115 patiënten gevolgd tijdens hun psychologische behandeling waarbij Bach Bloesem Remedies werden ingezet. Er werd onderscheid gemaakt tussen drie stoornissen, namelijk angst, depressie en stress. Iedere patiënt kreeg individueel de van toepassing zijnde remedies voorgeschreven (dus geen Rescue Remedy). Tijdens de tweewekelijkse gesprekken werd besproken hoe de patiënt zich voelde en welke symptomen hij vertoonde. De therapeut hield hier casenotes van bij. Na afloop van de onderzoeksperiode werden de resultaten genoteerd als ‘complete’ indien de symptomen volledig verdwenen waren, ‘partial’ als er verbetering was opgetreden en ‘nil’ als er geen verandering had plaatsgevonden. Bij 78 patiënten werd er een compleet herstel genoteerd en bij 25 patiënten een gedeeltelijk herstel. In totaal is er dus bij 89,5% van de deelnemers een positief effect van de Bach Bloesems genoteerd (Campanini, 1997). Een groot nadeel van dit onderzoek is dat er niet is gewerkt met een controlegroep en er dus niet is vastgesteld of er een placebo-effect optreedt. Wel bleek uit het onderzoek dat het niet uitmaakte of de patiënt wel of geen vertrouwen in de Bach Bloesems had.

Tot slot wil ik nog 2 casestudies noemen waarover wordt gerapporteerd in een uitgave van Alternative Therapies (Masi, 2003). Het betreft 2 patiënten die al jarenlang kampen met chronische depressie en bij wie eerdere behandelingen geen succes hadden. Bij beide patiënten werd de Beck Depression Inventory (BDI) gebruikt om de mate van depressie vast te stellen. Ze kregen vervolgens individueel bepaalde remedies voorgeschreven. Gedurende 12 weken werd de BDI iedere vier weken opnieuw ingevuld en bij beide patiënten liep de score significant terug (respectievelijk van 35 naar 11 en van 12 naar 2) wat impliceert dat de Bach Bloesems een groot effect hadden op het bestrijden van de depressies.

Uit al deze genoemde onderzoeken is geen overtuigende conclusie te trekken of Bach Bloesems nu wel of niet het placebo effect overstijgen. Het lijkt erop dat de remedies een positieve invloed hebben bij psychische problemen.

Bij dieren is de kans op het optreden van een placebo effect een stuk kleiner, omdat dieren niet weten of ze iets toegediend krijgen en er geen verwachting van kunnen hebben. Wat wel kan is dat de perceptie van de eigenaren verandert omdat zij verwachten een verbetering te zien.

Als je vragen of opmerkingen hebt over dat wat je tot nu hebt gelezen dan hoor ik dat graag! De volgende keer formuleer ik mijn onderzoeksvraag en hypothese en bespreek ik de opzet van mijn onderzoek.

Angst bij katten en Bach Bloesems – deel 1

Angst bij katten en Bach Bloesems – deel 1

In 2015 heb ik de opleiding tot kattengedragstherapeut bij Tinley Academie afgerond met een onderzoek. Omdat ik gefascineerd ben door Bach Bloesems heb ik gekeken naar het effect van de bloesems op angst bij katten. In oktober 2015 heb ik het eindrapport ingeleverd en nu ben ik dus officieel gedragstherapeut :-D.

In de komende weken ga ik het hele onderzoek met jullie delen, beginnend met – uiteraard – de inleiding. Hierin vertel ik over emoties bij dieren in het algemeen en angst in het bijzonder.

Inleiding

In dit onderzoek kijk ik naar het effect van Bach Bloesems op angst bij katten. Omdat angst een emotie is ga ik in deze inleiding eerst bespreken of dieren dezelfde emoties ervaren als mensen. Daarna ga ik dieper in op de functie van angst en de lichamelijke gevolgen. Vervolgens leg ik uit wat Bach Bloesems zijn en hoe deze zouden kunnen helpen bij het verminderen van angst. Tot slot formuleer ik een onderzoeksvraag en hypothese.

EMOTIES BIJ DIEREN

Emoties

Emoties zijn psychische verschijnselen die bijdragen aan gedragsregulering en –beheersing. Er wordt vaak onderscheid gemaakt tussen ‘emotionele responsen’ op fysieke reacties en ‘gevoelens’ die door gedachten worden opgewekt (Bekoff, 2008).

In het eerste geval voelen we de emotie pas als onze hersenen reageren op fysiologische veranderingen in ons lichaam. Denk daarbij aan het horen van een inbreker: de hartslag versnelt, de bloeddruk neemt toe en de lichaamstemperatuur stijgt en daardoor voelen we angst. Gevoelens daarentegen spelen zich alleen in de hersenen af. Deze emoties kunnen we interpreteren en we kunnen zelfs besluiten iets anders te voelen.

3-breinen4-297x300
Er kunnen drie ‘soorten’ hersenen worden onderscheiden (MacLean, 1992):
1. Primitieve hersenen – het reptielenbrein dat wordt gevonden bij vissen, amfibieën, reptielen, vogels én zoogdieren;
2. Limbisch systeem of oude zoogdierenbrein (incl. amygdala) – bij alle zoogdieren;
3. ‘Rationele’ nieuwe zoogdierenbrein – de neocortex, alleen bij sommige zoogdieren zoals primaten en mensen.

 

 

Charles Darwin was de eerste wetenschapper die systematisch onderzoek deed naar emoties bij dieren. Hij onderscheidde zes universele emoties, namelijk:
1. Woede
2. Blijdschap
3. Verdriet
4. Afkeer
5. Angst
6. Verbazing

Dit zijn primaire emoties die geen bewust denken vereisen en waarmee ieder individu wordt geboren. De primaire emoties hebben neuronencircuits in het oudste deel van de hersenen: het limbisch systeem en vooral de amygdala. Dit systeem komt bij alle zoogdieren voor in de hersenen, wat het zeer aannemelijk maakt dat dieren deze emoties ook ervaren.

ledouxfear

Later zijn er nog secundaire emoties onderkend zoals jaloezie, minachting, schaamte, schuldbesef, trots en afgunst. Bij deze complexere emoties zijn hogere centra in de neocortex (of hersenschors) betrokken. Hiervan is het lastiger vast te stellen of dieren deze emoties ook ervaren. Of dat ze het wellicht op een andere manier ervaren.

Darwin plaatste mens en dier in een evolutionair continuüm en stelde dat de mens een geëvolueerde primaat is en dus een onlosmakelijk onderdeel van één en hetzelfde natuurlijke systeem. Volgens Darwin bestaat geen fundamentele kloof tussen mens en dier: beide zijn het resultaat van evolutie en delen een gemeenschappelijke oorsprong.

Animal Sentience

Animal Sentience is de wereldwijd gebruikte term als we spreken over het vermogen van dieren om aangename gemoedstoestanden als blijdschap en onaangename gemoedstoestanden als pijn en angst te ervaren.

Sinds mensenheugenis wordt er al gediscussieerd over de vraag of dieren gevoelens hebben. In de oudheid werd er door de grote denkers op aangedrongen om dieren goed en rechtvaardig te behandelen. Zij gingen ervan uit dat dieren pijn en lijden ervaren. Later, tijdens de Renaissance, kwamen er tegengeluiden zoals van Descartes (1596-1650). Hij zag dieren als automata, niet in staat om te voelen of te lijden. Maar de overtuiging dat dieren wel degelijk gevoelens hadden en dat het mishandelen van dieren even misdadig is als het mishandelen van mensen had toch de overhand. Darwin (1809-1882) dichtte sommige dieren zelfs een vorm van zelfbewustzijn toe.

Dit veranderde pas in de eerste helft van de 20e eeuw, het tijdperk waarin het behaviorisme van John Watson voet aan de grond kreeg. The Behaviourist School of Psychology werd opgericht in 1913 en werd gedreven door de opvatting dat alleen waarneembaar gedrag moet worden bestudeerd. Iedere subjectieve ervaring, intentie of emoties bij dieren werd verworpen. Watson was er van overtuigd dat gedrag, door middel van conditionering, volledig plooibaar is. Dit gedachtegoed heeft ook nu nog een blijvende impact. Een voorzichtige ommekeer kwam pas in de jaren ’60 toen de Britse overheid de Brambell Committee instelde en hen de opdracht gaf aanbevelingen te doen voor het welzijn van landbouwdieren. Dit heeft geleid tot de 5 vrijheden die nu wereldwijd worden gehanteerd (Proctor H. , 2012).

Screen Shot 2013-09-11 at 5.07.02 AMHet is inmiddels uit diverse behavioristische en neurobiologische onderzoeken gebleken dat mens en dier overeenkomstige chemische en neurobiologische systemen hebben. Dit heeft tot overeenstemming tussen wetenschappers geleid over het gegeven dat alle dieren primaire emoties kennen. Daarnaast bestaan er ook talloze voorbeelden en wetenschappelijke gegevens waaruit blijkt dat dieren ook secundaire emoties, zoals empathie, ervaren.

Het op wetenschappelijk niveau aantonen van het bestaan van animal sentience – en de mate waarin – wordt bemoeilijkt door het feit dat dieren niet kunnen praten. Ze kunnen ons niet vertellen wat ze precies voelen. Hierdoor vervallen onderzoekers snel in het gebruiken van menselijke termen (antropomorfisme) waardoor de resultaten maar moeilijk serieus genomen worden door andere wetenschappers.

Antropomorfisme

Antropomorfisme is het toekennen van menselijke eigenschappen aan niet-menselijke dieren. Voor veel wetenschappers is antropomorfiseren een doodzonde en veel onderzoeken worden bekritiseerd omdat er teveel geantropomorfiseerd zou worden.

Marc Bekoff levert in zijn boek ‘Het Emotionele Leven van Dieren’ juist forse kritiek op deze angst voor antropomorfisme. Hij stelt dat antropomorfisme onvermijdelijk en noodzakelijk is, omdat we het gedrag van dieren alleen kunnen beschrijven en verklaren door gebruik te maken van woorden waarmee we vanuit een antropocentrisch perspectief vertrouwd zijn.

Robert Sapolsky stelt dat mensen en dieren veel eigenschappen met elkaar gemeen hebben, inclusief emoties. Antropomorfisme is volgens hem niet de dieren iets menselijks toedichten, maar het vaststellen van wat we met ze gemeen hebben en het gebruiken van mensentaal om anderen deelgenoot te maken van deze observaties.

Francoise Wemelsfelder heeft in diverse onderzoeken aangetoond dat ook leken consequent de emoties van dieren accuraat kunnen herkennen. Gebruikmakend van een methodologie genaamd ‘vrijekeuzeprofilering’ heeft zij diverse ongetrainde waarnemers gevraagd de interactie tussen individuele dieren en een mens te observeren en de woorden op te schrijven die naar hun idee de beste beschrijving gaven van de gedragsuitingen van het dier. Steeds weer bleek er grote overeenstemming te bestaan tussen de diverse groepen waarnemers in de beoordeling van het gedrag van de dieren (Wemelsfelder F. , Hunter, Mendl, & Lawrence, 2001).

Wemelsfelder heeft op basis hiervan een methode (Qualitative Behaviour Assessment) ontwikkeld waarmee het welzijn van dieren kan worden beoordeeld. De essentie van deze methode is dat er naar het dier als geheel wordt gekeken en naar hoe het dier zich dynamisch beweegt in zijn omgeving. Wemelsfelder wijst er wel op dat het noodzakelijk is om een goede kennis te hebben van dierspecifieke lichaamstaal (Wemelsfelder F. , How animals communicate quality of life: the qualitative assessment of behaviour, 2007).

ANGST

Angst is een primaire emotie waarvan onomstotelijk is vastgesteld dat dieren deze ook kennen. De belangrijkste functie van angst is om te beschermen tegen gevaar. Prikkels als geuren, geluiden of bewegingen kunnen bij dieren een primaire angstrespons in actie zetten waardoor er onbewust vermijdingsgedrag wordt ingezet. Er is in de natuur geen ruimte voor vergissingen. Om als soort te overleven zijn deze aangeboren reacties van doorslaggevend belang.

Sensitisatie kan er echter voor zorgen dat een kat ook op niet-bedreigende prikkels een angstreactie laat zien.

Lichamelijke gevolgen van angst

Als een kat angst ervaart, zet het lichaam een stress reactie in gang. De hersenen geven een seintje aan de bijnieren die onmiddellijk adrenaline en noradrenaline gaan produceren. Deze stoffen zorgen ervoor dat hartslag en bloeddruk omhoog gaan en dat de spieren paraat staan om in actie te komen. Dit is de bekende flight-or-fight reactie.
Enkele ogenblikken later zorgt de stressreactie ervoor dat er vanuit de hersenen nog een signaal bij de bijnieren komt waardoor ze cortisol gaan aanmaken. Cortisol zorgt ervoor dat het glucosegehalte in het bloed toeneemt en dat de stofwisseling omhoog gaat. Hierdoor komt er meer energie vrij in het lichaam om te handelen. Ook zorgt cortisol ervoor dat de kat sneller leert en dat oud geleerd gedrag sneller beschikbaar wordt. Als de bedreigende situatie voorbij is heeft het lichaam even de tijd nodig om de afvalstoffen te verwerken.

Het woord stress heeft een negatieve klank en staat eigenlijk synoniem aan chronische stress. Je kunt je namelijk wel voorstellen dat acute stress iets positiefs is. Het stelt de kat in staat om snel te reageren op een naderende bedreiging.

Acute stress kan zich echter ook ontwikkelen tot chronische stress en dan wordt het minder prettig. Het is voornamelijk het verhoogde cortisol wat een probleem is. Een verhoogd cortisol leidt namelijk tot een vermindering van o.a. de weerstand, wondgenezing, geheugen en concentratievermogen. Daarnaast geeft het ook een verhoging van de bloeddruk en een grotere kans op suikerziekte. Dat lijken me genoeg redenen om actief aan stressverlaging bij katten te werken.

Ook een langdurig verhoogd noradrenaline heeft vervelende gevolgen. Noradrenaline wordt namelijk geassocieerd met sensitisatie en met de conditionering van angst.

Hoe uit angst zich in gedrag?

Bij katten kun je o.a. aan de lichaamshouding zien of ze angst ervaren. De belangrijkste kenmerken van angst zijn:
• Vergrote pupillen;
• Platte oren, zijwaarts of naar achteren gedraaid (‘platte pet’);
• Snorharen naar achteren;
• Verkrampt lichaam;
• Houding laag/in elkaar gedoken.

Ook het vertonen van een of enkele stresssignalen kan duiden op angst. Denk daarbij aan:
• Tongelen ;
• Pootje heffen;
• Siddering door rug;
• Uitschudden;
• Trillen;
• Hijgen;
• Gapen.

Het is wel belangrijk om naar de kat als geheel te kijken. Een enkel stresssignaal of alleen grote pupillen is niet voldoende om te concluderen dat een kat bang is. Het gaat om de combinatie van angstkenmerken. Een bange kat zal vermijdingsgedrag vertonen en proberen te vluchten.

Volgende week volgt deel 2. Dat is het laatste gedeelte van de inleiding waarin ik uitleg wat Bach Bloesems zijn, hoe ze werken en welke onderzoeken er al gedaan. Overigens heb ik hier al eerder geschreven over de lichamelijke gevolgen van stress.

 

Bach Bloesems

Bach Bloesems

Op maandag 25 mei jl. mocht ik in het programma Dierendingen op Radio Lelystad iets vertellen over Bach Bloesems bij katten. De aanleiding hiervoor was mijn afstudeeronderzoek naar het effect van Bach Bloesems op angst bij katten.

Jaren geleden, toen ik mijn eerste workshop kattengedrag volgde, hoorde ik voor het eerst over het bestaan van Bach Bloesems. Omdat ik niet wist wat het was ben ik thuis eens gaan googelen en was direct geïntrigeerd. Internet beloofde een eenvoudig en toegankelijk systeem dat je kunt inzetten om je emoties weer in balans te brengen zodat je het leven beter aankunt. Ik ben een cursus gaan volgen en daar werd mij duidelijk dat het iets moeilijker is dan in eerste instantie gedacht. Een gedegen kennis van de remedies is wel noodzakelijk om het systeem, dat in essentie inderdaad eenvoudig is, goed toe te kunnen passen. Bach Bloesems zijn zoveel meer dan de Rescue Remedy.

Dr. Bach

Bach Bloesems zijn in de jaren dertig van de vorige eeuw ontdekt door dr. Edward Bach. Hij werkte als immunoloog en bacterioloog in een homeopathisch ziekenhuis in Londen. Hij was ervan overtuigd dat er in de natuur een oplossing te vinden moest zijn om mensen, ongeacht de ziekte die ze hadden, te genezen. Hij begon te experimenteren met essences van bloesems en haalde daarmee goede resultaten. Op een gegeven moment heeft hij zijn praktijk in Londen gesloten en is al zijn tijd en aandacht gaan besteden aan het vinden van meer bloesemremedies. Uiteindelijk heeft hij 38 remedies gevonden en daarmee een volledig systeem gecreëerd.

Dr. Bach hing een holistische benadering aan en ging ervan uit dat als lichaam, geest en ziel in harmonie waren mensen niet ziek zouden worden. Een behandeling zou zich dan ook moeten concentreren op de emotionele gemoedstoestand van de patiënt en niet op de lichamelijke symptomen.

Trillingen

Alles op aarde trilt. Water, bomen, planten, mensen, dieren – maar ook harde materialen als textiel, hout, steen en beton. En alles heeft een eigen frequentie. Zo ook de bloesems die Dr. Bach gebruikte. Via 2 methodes – de zonmethode en de kookmethode – bracht hij de trillingen van de bloesems over op water. De trillingen van de bloesems resoneren met onze emoties en brengen ze weer in balans. Daardoor ontstaat er harmonie en wordt het zelfgenezend vermogen van ons lichaam gestimuleerd.

Dr. Bach overleed in 1936, maar op het Bach Centre in Engeland wordt zijn gedachtegoed zorgvuldig bewaakt. De bloesemremedies die nu te koop zijn worden nog steeds onder auspiciën van het Bach Centre gemaakt met de oorspronkelijke zon- of kookmethode.

Ook toepasbaar op dieren?

Dieren kennen ook emoties. Het is wetenschappelijk bewezen dat dieren in ieder geval de vijf basisemoties angst, woede, verdriet, pijn en vreugde voelen. We kunnen de Bach Bloesems daarom ook toepassen bij dieren.

Het is echter nog maar de vraag of zij emoties op dezelfde manier ervaren als wij mensen en dat maakt het lastig om ons goed in te leven in het gevoelsleven van dieren. We kunnen eigenlijk alleen afgaan op het gedrag dat dieren vertonen. Het is daarom belangrijk om te weten wat normaal gedrag is zodat je op basis daarvan kunt beoordelen of een dier uit balans is. Vervolgens kun je uit de 38 remedies de juiste individuele mix kiezen.

Bobo

BoboPersoonlijk denk ik overigens dat dieren ook secundaire emoties ervaren, maar onderzoek naar zgn. animal sentience is lastig. Zelf heb ik ervaren dat het moeilijk is om objectief naar het gedrag van je eigen huisdieren te kijken. Enkele maanden geleden ben ik met Bobo naar de holistische dierenartsenpraktijk Den Hoek in Zeist geweest. Ik wilde graag weten wat ik kon doen om haar te ondersteunen in de laatste fase van haar leven. Het was een interessant consult waar ze al erg van opknapte. Maar de dierenarts schreef ook drie Bach Bloesems voor: Aspen (voor onbestemde, vage angsten), Elm (voor katten die hun zelfvertrouwen verliezen bij ziekte) en Gorse (voor katten die de hoop hebben opgegeven). Eerlijk gezegd schrok ik hier nogal van omdat ik me niet had gerealiseerd dat ze het zo moeilijk had. Maar al na een paar dagen zag ik Bobo opleven: ze komt ons weer wat vaker opzoeken, eet beter, kijkt wat helderder uit haar ogen en is meer bij haar positieven waar ze voorheen alleen maar in een hoekje lag te slapen.

Vermoed je dat je kat wat ondersteuning kan gebruiken op emotioneel vlak? Praat er eens over met iemand die kennis heeft van Bach Bloesems én kattengedrag en bovendien met een objectieve blik naar je kat kan kijken. Dan zijn de bloesemremedies een eenvoudige en toegankelijke methode om je kat weer in balans te krijgen.

Afstudeeronderzoek

Afstudeeronderzoek

Om mijn opleiding tot kattengedragstherapeut af te ronden ga ik een afstudeeronderzoek uitvoeren. Omdat ik me de afgelopen tijd ook heb verdiept in Bach Bloesems, heb ik besloten te onderzoeken of bloesemremedies kunnen helpen om angst bij katten te verminderen.

Angst is een veel voorkomend probleem bij katten. Het kan al op heel jonge leeftijd ontstaan door bijvoorbeeld onvoldoende socialisatie, maar door nare ervaringen kan een kat ook op latere leeftijd bang worden voor bepaalde zaken. Denk daarbij maar eens aan een bezoek aan de dierenarts. Als een kat heel vaak of langdurig bang is, tast dit haar welzijn aan en kan het allerlei lichamelijke gevolgen hebben. Het is daarom belangrijk om angst bij katten te verminderen. Bij angst die niet voorkomt uit socialisatieproblemen* kan met gedragstherapie goede resultaten worden behaald. Dit doen we door de kat een nieuwe, positieve, associatie aan te leren met de nare gebeurtenis.

Maar we kunnen bij angst ook bloesemremedies inzetten. Hoe dat werkt? Alles op aarde bestaat uit trillingen. Dr. Bach heeft ontdekt dat de trilling van bloesems resoneert met de trilling van bepaalde emoties. Hierdoor komen de emoties weer in balans en kan de kat beter met de bedreigende situatie omgaan. Bloesems werken daarom heel goed als ondersteuning voor gedragstherapie. Doordat de emoties in balans komen staat de kat meer open voor het aanleren van nieuwe associaties en nieuw gedrag.

Voor mijn onderzoek zoek ik mensen met een bange kat die bereid zijn om gedurende 14 dagen de bloesemremedies toe te dienen en het angstgedrag in deze periode te observeren. De bloesemremedies krijg je uiteraard van mij! Na aanmelding stuur ik je een flesje toe, samen met een uitgebreide instructie. Heb je meerdere bange katten? Dan kun je ze ieder apart aanmelden.

katten psychisch helen Onder de deelnemers verloot ik 3 exemplaren van het boek ‘Katten Psychisch Helen’ van Stefan Ball & Judy Howard. In dit handzame boekje wordt toegankelijk beschreven hoe Bach Bloesems kunnen helpen bij allerlei problemen die katten kunnen hebben.

 

*Als de oorzaak van de angst wel in een beperkte socialisatie ligt, wordt het al lastiger omdat er dan minder verbindingen in de hersenen zijn aangemaakt. Hierdoor is het voor de kat moeilijk om met nieuwe situaties om te gaan.