Stress bij katten II

Stress bij katten II

Enige tijd geleden heb ik in een blog uitgelegd wat het verschil is tussen acute en chronische stress, wat de lichamelijke gevolgen van stress zijn en waarom chronische stress zo schadelijk is. In dit blogje ga ik je vertellen waaraan je kunt zien of je kat stress ervaart en wat je daaraan zou kunnen doen.

stresssignalen

Acute stress is eigenlijk vrij makkelijk te zien – als je weet waar je op moet letten tenminste. Dit is een lijstje met de meest voorkomende stresssignalen:

      • tongelen (snel het tongetje over de neus halen)
      • bek aflikken
      • pootje heffen
      • siddering door de rug
      • uitschudden
      • trillen
      • hijgen
      • gapen
Chaska vindt het spannend om zo dicht bij Yegor te zitten en tongelt

Chaska vindt het spannend om zo dicht bij Yegor te zitten en tongelt

Sommige signalen vertonen ze ook om de stress te verwerken. Bij mijn Chaska bijvoorbeeld zie je vaak dat ze na het aaien (als ze daar niet zelf om heeft gevraagd, maar ik haar zo lief vind liggen of zitten dat ik haar even moét aaien) zich even uitschudt of dat er een siddering over haar rug loopt. Dat is dan even de stress van de onverwachte aanraking letterlijk van haar afschudden.

Pootje heffen doet ze ook vaak. Als we de keukendeur voor haar openzetten, zit ze een tijdje met één pootje opgetrokken te dubben: zal ik wel of zal ik niet? Een spannend moment, wat zich uit in een stresssignaal.

Bovengenoemde stresssignalen geven aan of een kat acute stress ervaart. Dat is van korte duur en vaak zie je de signalen maar een paar keer. Als je hetzelfde signalen minimaal 3x snel achter elkaar ziet, of als je meerdere signalen in één situatie ziet dan is stress al wat ernstiger en moet je waken voor chronische stress.

chronische stress

Chronische stress uit zich vaak op een wat subtielere manier. De kat is dan vaak schrikachtig en verstopt zich of trekt zich terug uit de drukte. Maar ook als ze juist heel erg alert zijn en de hele dag alles in de gaten houden kan het zijn dat ze chronische stress ervaren. Vaak zie je gedragsveranderingen bij ze en gaan ze minder spelen of exploreren dan je van ze gewend bent.

Zoals ik in mijn vorige blog heb uitgelegd kan chronische stress leiden tot allerlei lichamelijke klachten en is het belangrijk om hier iets aan te doen. Maar hoe?

oplossingen

Voor een op maat gemaakte oplossing is een consult bij een gediplomeerde gedragstherapeut echt de beste optie. Maar er zijn ook wel wat dingen die je zelf kunt proberen. Het belangrijkst is om de bron van de stress te identificeren. Is het een andere kat in huis? Is het een buurkat die binnen komt eten? Is het een buurkat die in de tuin komt? Zijn het de vele katten in de buurt? Is het de gespannen sfeer en ruzies in huis?

Yegor boven op de kast

Yegor boven op de kast

Als je eenmaal weet wat de oorzaak is, is het belangrijk om je kat de mogelijkheid te geven deze stressveroorzakende prikkel te vermijden. Dit kun je doen door vluchtplekjes te realiseren, en dan bij voorkeur de hoogte in. Een paar planken aan de muur waar de kat op kan springen met wat fijne ligplekken doet vaak al wonderen. Let er daarbij wel op dat er meerdere uitwegen zijn, zodat je kat er ook weer weg kan als zijn belager ook besluit omhoog te komen.

Om buurtkatten buiten te houden kun je een kattenluik met chip installeren. Zo’n luik kun je instellen zodat alleen je eigen kat (die uiteraard gechipt is, toch?) er doorheen kan.

Dit zijn maar een paar algemene voorbeelden, maar het uitgangspunt moet zijn dat een kat zijn omgeving kan controleren en een bedreigende situatie kan ontlopen. Alleen op die manier kun je chronische stress voorkomen.

Als je je afvraagt of jouw kat wellicht chronische stress heeft, of als je wilt weten wat je er in jouw huis aan zou kunnen doen, neem dan gerust contact met me op!

Stress bij katten I

Stress bij katten I

Mijn blauwe rus Chaska is wat je noemt een stresskip. Ze schrikt van iedere beweging en van elk geluid. Als de buitendeur opengaat zit ze eerst minutenlang met haar pootje omhoog te dubben of ze wel of niet de tuin in zal lopen. Ze ervaart op een dag vele momenten van acute stress, die ook heel snel weer voorbij zijn.

Mijn andere kat daarentegen, Bobo, is de rust zelve. Niet van haar stuk te brengen en iedere situatie de baas. Maar Bobo is wel ziek. Heel erg ziek. Ik zie aan haar manier van bewegen, aan het ongedurig van de ene slaapplek naar de andere lopen, aan het moeizaam gaan liggen dat ze het zwaar heeft. Misschien wel zo zwaar dat ze inmiddels aan chronische stress leidt door pijn en ongemak.

Maar wat is stress precies? Wat is het verschil tussen acute en chronische stress? En wat zijn de gevolgen van chronische stress?

Yegor ziet een vogel in de heg en tongelt (stress)

Yegor ziet een vogel in de heg en tongelt

Chronische stress is bij katten een groot probleem, maar wordt nog veel te weinig onderkend. Tijdens mijn opleiding was de les over stress een eye-opener voor mij, omdat er heel duidelijk werd uitgelegd wat er lichamelijk gebeurt als een kat stress ervaart en wat de gevolgen op de lange termijn zijn.

Wat is stress?

Stress is een lichamelijke reactie op een, vaak bedreigende, situatie die zich voordoet. Als een kat bijvoorbeeld aan het jagen is en een prooi ziet, gebeurt er van alles in het lichaam. De hersenen geven een seintje aan de bijnieren die onmiddellijk adrenaline en noradrenaline gaan produceren. Deze stofjes zorgen ervoor dat hartslag en bloeddruk omhoog gaan en de spieren paraat staan om in actie te komen. Dit is de bekende flight or fight reactie.

Na een paar minuten komt er vanuit de hersenen nog een signaal bij de bijnieren aan waardoor ze cortisol gaan aanmaken. Cortisol zorgt ervoor dat het glucosegehalte in het bloed toeneemt en dat de stofwisseling omhoog gaat. Hierdoor komt er meer energie vrij in het lichaam om te handelen. Ook zorgt cortisol ervoor dat de kat sneller leert en dat oud geleerd gedrag sneller beschikbaar wordt. Als de bedreigende situatie voorbij is heeft het lichaam even de tijd nodig om de afvalstoffen te verwerken.

Acute stress vs. chronische stress

Het woord stress heeft een negatieve klank en staat eigenlijk synoniem aan chronische stress. Je kunt je namelijk wel voorstellen dat acute stress iets positiefs is. Het stelt de kat in staat om snel te reageren als er een stofzuiger aankomt.

Acute stress kan zich echter ook ontwikkelen tot chronische stress en dan wordt het minder prettig. Het is voornamelijk het verhoogde cortisol wat een probleem is. Een verhoogd cortisol leidt namelijk tot een vermindering van o.a. de weerstand, wondgenezing, geheugen en concentratievermogen. Daarnaast geeft het ook een verhoging van de bloeddruk en grotere kans op suikerziekte. Dat lijken me genoeg redenen om actief aan stressverlaging bij katten te werken.

Ook een langdurig verhoogd noradrenaline heeft vervelende gevolgen. Noradrenaline wordt namelijk geassocieerd met het steeds gevoeliger worden van je kat (dit noemen we sensitisatie) en met de conditionering van angst.

Hoe ontstaat chronische stress?

Er zijn eigenlijk 3 redenen waardoor er chronische stress kan ontstaan:

  1. het langdurig aanblijven van een negatieve prikkel – denk hierbij aan een 2e kat in huis, komst van een baby of een hond.
  2. regelmatig terugkeren van een negatieve prikkel – bezoekjes aan de dierenarts of de langsrazende stofzuiger.
  3. prikkel die niet te beïnvloeden of te vermijden is – een buurkat of ziekte en pijn.

Bij Bobo zou haar ziekte dus de oorzaak kunnen zijn van mogelijk chronische stress – ze kan immers de pijn en het gevoel van onbehagen niet zelf beïnvloeden of vermijden. Het is daarom belangrijk om haar zo goed mogelijke (medische) zorg te geven en op die manier de stress zo laag mogelijk te houden.

Bij Chaska is er sprake van acute stress, maar wel op veel momenten. Voor haar is het belangrijk dat er voldoende momenten van rust en ontspanning zijn op een dag, zodat de adrenaline en cortisol goed afgebroken en uit het lichaam verwijderd kunnen worden.

Binnenkort zal ik uitleggen waaraan je kunt zien of je kat stress ervaart en wat je kunt doen om dit te verminderen.